Charakterystyki i świadectwa - kompendium informacyjne

Charakterystyki i świadectwa energetyczne budynków - kompendium informacyjne


W obecnym stanie prawnym należy rozróżnić trzy dokumenty i pojęcia z nimi związane, dotyczące problematyki energetyki cieplnej w budownictwie:

  • Świadectwo charakterystyki energetycznej;
  • Charakterystyka energetyczna budynku;
  • Audyt energetyczny.


Ad. 1.
Zgodnie z art. 5 Prawa budowlanego, każdy budynek a także lokal mieszkalny albo część budynku stanowiąca samodzielną całość techniczno-użytkową oddawany do użytkowania oraz podlegający zbyciu lub wynajmowi powinien posiadać świadectwo charakterystyki energetycznej. Jest ono wymagane także w sytuacji gdy w wyniku przebudowy lub remontu budynku uległa zmianie jego charakterystyka energetyczna.


Świadectwo charakterystyki energetycznej to dokument zawierający podstawowe wskaźniki dotyczące ochrony cieplnej, zużycia energii oraz ocenę poziomu jakości energetycznej zrealizowanego budynku. Przepisy art. 5 Prawa budowlanego nie wymagają sporządzania świadectw dla budynków:

  • podlegających ochronie na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;
  • używanych jako miejsca kultu i do działalności religijnej;
  • przeznaczonych do użytkowania w czasie nie dłuższym niż 2 lata;
  • niemieszkalnych służących gospodarce rolnej;
  • przemysłowych i gospodarczych o zapotrzebowaniu na energię nie większym niż 50 kWh/(m2•rok);
  • mieszkalnych przeznaczonych do użytkowania nie dłużej niż 4 miesiące w roku;
  • wolnostojących o powierzchni użytkowej poniżej 50 m2


Świadectwa charakterystyki energetycznej budynku może sporządzać:

  • architekt posiadający uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności architektonicznej oraz posiadający co najmniej tytuł magistra.
  • osoba posiadająca uprawnienia w specjalności konstrukcyjno – budowlanej lub instalacyjnej, posiadająca co najmniej tytuł magistra.
  • osoba która odbyła szkolenie i zdała egzamin ministerialny, określony w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2008 r. w sprawie przeprowadzania szkolenia oraz egzaminu dla osób ubiegających się o uprawnienie do sporządzania świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, lokalu mieszkalnego oraz części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową, także posiadająca co najmniej tytuł magistra.
  • osoba która ukończyła co najmniej roczne studia podyplomowe na kierunkach: architektura, budownictwo, inżyniera środowiska, energetyka lub pokrewne w zakresie audytu energetycznego na potrzeby termomodernizacji oraz oceny energetycznej budynków, bez konieczności ukończenia kursu i zdania egzaminu ministerialnego.


Osoby pragnące sporządzać świadectwa charakterystyki energetycznej muszą także posiadać pełną zdolność do czynności prawnych. Nie mogą wydawać świadectw osoby karane za przestępstwo przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub za przestępstwo skarbowe. Przy sporządzaniu świadectw charakterystyki energetycznej nie jest wymagana przynależność do izby samorządu zawodowego.


Świadectwa charakterystyki energetycznej powinny być sporządzane w oparciu o metodologię oraz w sposób określony w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielna całość techniczno-użytkową oraz sposobu sporządzania i wzorów świadectw ich charakterystyki energetycznej.


Świadectwo charakterystyki energetycznej jest sporządzane dla budynku już wykonanego, ponieważ musi przedstawiać stan istniejący. Osoba certyfikująca ma obowiązek uwzględnienia w nim wszystkich rozwiązań budowlanych i instalacyjnych dotyczących zużycia energii zastosowanych w zrealizowanym budynku. Ze względu na powyższe nie ma możliwości wyznaczenia go na etapie uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę. Dokument ten należy dołączyć do wniosku o pozwolenie na użytkowanie po zakończeniu budowy.


Ad. 2.
Zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 9 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z dnia 10 lipca 2003 r.) opis techniczny projektu architektoniczno-budowlanego powinien zawierać charakterystykę energetyczną obiektu budowlanego, opracowaną zgodnie z przepisami dotyczącymi metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową oraz sposobu sporządzania i wzorów świadectw ich charakterystyki energetycznej.


Charakterystyka energetyczna jest to zbiór danych i wskaźników energetycznych budynku dotyczących obliczeniowego zapotrzebowania budynku na energię na cele centralnego ogrzewania, ciepłej wody, wentylacji i klimatyzacji, a w przypadku budynku użyteczności publicznej także oświetlenia.


Powyższy obowiązek opracowaniana charakterystyki energetycznej na etapie wykonywania projektu budowlanego nie dotyczy, zgodnie z paragrafem 11 ust. 2. pkt 9), obiektów wymienionych w art. 20 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, czyli obiektów o prostej konstrukcji, jak: budynki mieszkalne jednorodzinne, niewielkie obiekty gospodarcze, inwentarskie i składowe. Nie zwalnia to jednak inwestora ze sporządzenia świadectwa energetycznego przed dopuszczeniem obiektu do użytkowania.


Obowiązujące przepisy precyzyjnie określają kto może sporządzić świadectwo energetyczne budynku, ale nie określają jednoznacznie, kto może sporządzać charakterystykę energetyczną budynku na potrzeby projektu budowlanego. Jedynym wymogiem jest sporządzenie charakterystyki w oparciu o metodologię zawartą w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury.


Ad. 3.
Pojęcie audytu energetycznego określone zostaje Ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów (Dz.U.08.223.1459), która wejdzie w życie w dniu 19 marca 2009 r.


Zgodnie z art. 2 pkt 8 powyższej ustawy audyt energetyczny jest to opracowanie określające zakres oraz parametry techniczne i ekonomiczne przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, ze wskazaniem rozwiązania optymalnego, w szczególności z punktu widzenia kosztów realizacji tego przedsięwzięcia oraz oszczędności energii, stanowiące jednocześnie założenia do projektu budowlanego. Audyt wykorzystywany jest na podstawie wspomnianej ustawy między innymi jako załącznik do wniosku o przyznanie premii termomodernizacyjnej. Rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i form audytu energetycznego oraz części audytu remontowego budynku (…) oraz w sprawie weryfikacji szczegółowego zakresu i form audytu energetycznego oraz części audytu remontowego budynku (…), na chwilę obecną nie zostały jeszcze opublikowane. Projekty dostępne są na stronie Ministerstwa Infrastruktury.


Zgodnie z obowiązującymi przepisami audyt energetyczny może sporządzić każda osoba, jednak audyty podlegają zasadom formalnej weryfikacji, dlatego zaleca się kandydatom na audytora odbycie odpowiedniego przeszkolenia. Dokładne wytyczne dotyczące weryfikacji audytów energetycznych reguluje Rozporządzenie Ministra Infrastruktury, którego projekt można odnaleźć na stronie Ministerstwa Infrastruktury.


Należy wyraźnie rozróżnić często mylone pojęcia świadectwa charakterystyki energetycznej oraz audytu energetycznego. Audyt energetyczny stanowi rodzaj biznesplanu, bardzo szczegółowy schemat kolejnych działań‚ wraz z kosztorysami‚ jakie należy podjąć, by zmniejszyć energochłonność budynku. Wydanie świadectwa natomiast określa klasę energetyczną budynku. Różnica dotyczy również samego procesu. Pierwszy wykonują już od kilku lat audytorzy energetyczni‚ a drugim dopiero będą się zajmować osoby określone w art. 5 ust. 8 Prawa budowlanego. Ponadto na podstawie audytu można wnioskować do Funduszu Termoregulacyjnego‚ zarządzanego przez Bank BGK‚ o dofinansowanie termomodernizacji. Można liczyć na wsparcie wynoszące nawet 25 proc. wartości inwestycji. Świadectwo charakterystyki energetycznej budynku na podobne działania nie pozwala, jednak wskazuje rzeczywisty stan budynku i może być podstawą do podjęcia prac ograniczających zużycie energii.


Źródło:Izba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej